Wet DBA voor opdrachtgevers: welke risico's loop je in 2026?

Wet DBA: niet alleen een probleem voor ZZP'ers

De Wet Deregulering Beoordeling Arbeidsrelaties (Wet DBA) wordt vaak besproken vanuit het perspectief van de zelfstandige professional. Maar de risico's voor opdrachtgevers zijn minstens zo groot, en in sommige gevallen zelfs groter. Sinds de Belastingdienst in 2025 de handhaving heeft geintensiveerd, is het voor bedrijven die met ZZP'ers werken cruciaal om te begrijpen waar de valkuilen liggen.

In dit artikel leggen we uit wanneer je als opdrachtgever aansprakelijk bent, welke financiele consequenties er dreigen en hoe je jezelf beschermt met een heldere beoordelingsprocedure.

Wanneer ben je als opdrachtgever aansprakelijk?

De kern van de Wet DBA draait om de vraag: is er sprake van een arbeidsrelatie, ondanks dat er een overeenkomst van opdracht is gesloten? De Belastingdienst kijkt niet naar het papierwerk, maar naar de feitelijke situatie. De drie klassieke criteria die worden beoordeeld zijn:

1. Gezagsverhouding

Geeft de opdrachtgever instructies over hoe het werk moet worden uitgevoerd? Moet de ZZP'er zich houden aan werktijden, locatievoorschriften of interne procedures? Hoe meer controle de opdrachtgever uitoefent, hoe groter het risico dat de Belastingdienst de relatie als dienstverband kwalificeert.

2. Persoonlijke arbeid

Kan de ZZP'er zich laten vervangen door een ander? Als de opdrachtgever eist dat een specifiek persoon het werk doet en vervanging niet accepteert, wijst dit op een arbeidsrelatie.

3. Loonbetaling

Wordt er een vast maandelijks bedrag betaald, ongeacht de geleverde output? Of wordt er betaald per resultaat of per project? Vaste periodieke betalingen lijken meer op loon dan op een factuur voor geleverde diensten.

Wil je dieper ingaan op de criteria en recente jurisprudentie? Lees dan ons uitgebreide artikel Wet DBA in 2026: wat je moet weten als ZZP'er en opdrachtgever.

Naheffingen loonbelasting en premies

Als de Belastingdienst oordeelt dat er feitelijk sprake is van een dienstverband, zijn de financiele gevolgen voor de opdrachtgever aanzienlijk:

Loonbelasting

De opdrachtgever is verantwoordelijk voor de afdracht van loonbelasting over de gehele periode waarin de ZZP'er als werknemer had moeten worden aangemerkt. Afhankelijk van het tarief en de duur kan dit tienduizenden euro's bedragen. De Belastingdienst kan hierbij tot vijf jaar terugkijken.

Premies werknemersverzekeringen

Naast loonbelasting moet de opdrachtgever premies afdragen voor WW, WIA/WAO en Ziektewet. Deze premies bedragen samen circa 15 tot 20% van het brutoloon, afhankelijk van de sector en het risicoprofiel.

Premie Zvw (Zorgverzekeringswet)

De inkomensafhankelijke bijdrage voor de Zvw komt eveneens voor rekening van de opdrachtgever. In 2026 bedraagt deze 6,57% over een maximaal bijdrage-inkomen van 71.624 euro.

Rekenvoorbeeld

Stel: een ZZP'er heeft twee jaar lang fulltime voor je gewerkt tegen een tarief van 95 euro per uur. De Belastingdienst herkwalificeert de relatie als dienstverband. Bij 1.800 uur per jaar en een gecorrigeerd brutoloon van 70.000 euro per jaar kun je rekenen op:

• Naheffing loonbelasting: circa 52.000 euro (twee jaar)
• Premies werknemersverzekeringen: circa 26.000 euro
• Premie Zvw: circa 9.400 euro
• Totaal: circa 87.400 euro

Dit bedrag komt bovenop de reeds betaalde facturen aan de ZZP'er. De opdrachtgever kan het reeds betaalde bedrag niet zomaar terugvorderen.

Boetes bij bewuste schijnzelfstandigheid

Naast naheffingen kan de Belastingdienst vergrijpboetes opleggen als er sprake is van opzet of grove schuld. Dit betekent dat de opdrachtgever wist of had moeten weten dat er sprake was van een dienstverband, maar hier bewust van afweek.

De boete kan oplopen tot 100% van het nageheven bedrag. In het rekenvoorbeeld hierboven zou dat een extra boete van 87.400 euro betekenen, waarmee het totale financiele risico op bijna 175.000 euro komt.

Daarnaast loopt de opdrachtgever het risico op:

• Strafrechtelijke vervolging bij stelselmatige fraude
• Reputatieschade die doorwerkt in de relatie met andere ZZP'ers en kandidaten
• Correctieverplichtingen voor de pensioenfondsen als blijkt dat de werknemer onder een verplicht bedrijfstakpensioenfonds had moeten vallen

Meer over hoe schijnzelfstandigheid wordt vastgesteld lees je in Schijnzelfstandigheid herkennen en voorkomen.

De arbeidsrelatie correct beoordelen

Hoe beoordeel je als opdrachtgever of de samenwerking met een ZZP'er juridisch houdbaar is? Het begint met een eerlijke analyse van de werkrelatie. Gebruik daarbij de volgende richtlijnen:

Indicaties voor ondernemerschap (veilig)

• De ZZP'er heeft meerdere opdrachtgevers
• Er is een duidelijk afgebakend project met een begin- en einddatum
• De ZZP'er bepaalt zelf hoe het werk wordt uitgevoerd
• Vervanging is mogelijk en contractueel vastgelegd
• De ZZP'er brengt eigen materialen of gereedschap mee
• Er wordt gefactureerd per project of per resultaat
• De ZZP'er draagt ondernemersrisico (bij falen geen betaling)
• De ZZP'er investeert in eigen acquisitie en marketing

Indicaties voor dienstverband (risico)

• De ZZP'er werkt uitsluitend voor jouw organisatie
• De opdracht is structureel en heeft geen einddatum
• Je geeft instructies over werkwijze, werktijden en locatie
• Vervanging is niet gewenst of niet mogelijk
• De ZZP'er gebruikt jouw apparatuur en systemen
• Betaling is maandelijks en vast
• De ZZP'er volgt dezelfde procedures als werknemers
• Er zijn teamoverleggen en functioneringsgesprekken

De webmodule van de Belastingdienst

De Belastingdienst biedt een online vragenlijst waarmee je een indicatie krijgt of er sprake is van een dienstverband. Hoewel de uitkomst niet juridisch bindend is, geeft het wel een bruikbaar signaal. Wij adviseren om deze module in te vullen voor elke nieuwe ZZP-inhuur.

Checklist: veilig ZZP'ers inhuren in 2026

Gebruik onderstaande checklist om je organisatie te beschermen tegen Wet DBA-risico's:

Voorafgaand aan de opdracht

• Beoordeel de arbeidsrelatie met de webmodule van de Belastingdienst
• Stel een overeenkomst van opdracht op die de feitelijke situatie weerspiegelt
• Controleer of de ZZP'er ingeschreven staat bij de KvK en een btw-nummer heeft
• Verifieer dat de ZZP'er meerdere opdrachtgevers heeft (of recent heeft gehad)
• Leg vast dat vervanging mogelijk is en onder welke voorwaarden

Tijdens de opdracht

• Geef geen instructies over de werkwijze, alleen over het gewenste resultaat
• Laat de ZZP'er niet deelnemen aan reguliere teamoverleggen en HR-processen
• Vermijd het toekennen van een e-mailadres op jouw domein of een vaste werkplek
• Betaal op basis van facturen, niet op basis van een vast maandelijks bedrag
• Beperk de duur van de opdracht en voorkom stilzwijgende verlengingen

Bij afloop

• Evalueer de samenwerking en documenteer de afronding
• Bewaar alle overeenkomsten, facturen en correspondentie minimaal zeven jaar
• Beoordeel bij een eventuele verlenging opnieuw of de arbeidsrelatie nog steeds aan de criteria voldoet

Wat als je al in een risicovolle situatie zit?

Als je vermoedt dat een huidige ZZP-constructie niet houdbaar is, onderneem dan actie:

1. Laat de arbeidsrelatie beoordelen door een gespecialiseerd jurist of fiscalist
2. Overweeg een dienstverband aan te bieden als de relatie feitelijk als zodanig functioneert
3. Pas de werkwijze aan als de relatie alsnog als echte opdrachtrelatie kan worden ingericht
4. Documenteer de wijzigingen zodat je kunt aantonen dat je actief hebt gehandeld

Het proactief aanpassen van een risicovolle constructie wordt door de Belastingdienst doorgaans positief gewaardeerd en verkleint de kans op vergrijpboetes.

De verantwoordelijkheid als opdrachtgever

De Wet DBA legt een significante verantwoordelijkheid bij opdrachtgevers. Het is niet langer voldoende om een modelovereenkomst te laten tekenen en er het beste van te hopen. Actieve beoordeling, correcte contractering en periodieke evaluatie zijn noodzakelijk om financiele en juridische risico's te beheersen.

Het vinden van de juiste ZZP'ers voor echte opdrachtrelaties begint met transparantie over de aard van de opdracht. MatchPilot helpt je daarbij door opdrachten te matchen met professionals die passen bij de opdracht en de gewenste werkrelatie.

Wil je als opdrachtgever snel de juiste ZZP'ers vinden voor projectmatige opdrachten? Meld je aan bij MatchPilot en ontvang direct matches met gekwalificeerde professionals.