Ontslagrecht in 2026: jouw rechten als werknemer bij ontslag

Het Nederlandse ontslagstelsel in vogelvlucht

Nederland kent een van de strengste ontslagstelsels van Europa. Een werkgever kan je niet zomaar ontslaan — daar zijn geldige gronden, procedures en vaak een vergoeding voor nodig. Dit biedt werknemers bescherming, maar het is wel belangrijk dat je weet hoe het systeem werkt.

Ontslaggronden: de acht wettelijke redenen

De wet kent acht limitatieve gronden voor ontslag. Een werkgever moet aantonen dat minimaal een van deze gronden volledig van toepassing is:

1. Bedrijfseconomische redenen (a-grond) — reorganisatie, bezuinigingen, bedrijfssluiting
2. Langdurige arbeidsongeschiktheid (b-grond) — langer dan twee jaar ziek zonder uitzicht op herstel
3. Frequent ziekteverzuim (c-grond) — regelmatig kort verzuim met onaanvaardbare gevolgen voor de organisatie
4. Disfunctioneren (d-grond) — onvoldoende presteren ondanks verbetertraject
5. Verwijtbaar handelen (e-grond) — ernstig plichtsverzuim, fraude, diefstal
6. Gewetensbezwaren (f-grond) — het werk is in strijd met je geweten en aanpassing is niet mogelijk
7. Verstoorde arbeidsverhouding (g-grond) — onherstelbaar beschadigde werkrelatie
8. Overige gronden (h-grond) — restcategorie, bijvoorbeeld detentie of ontbreken van een werkvergunning

De cumulatiegrond (i-grond)

Sinds 2020 kunnen rechters ook ontbinden op basis van een combinatie van twee of meer onvoldragen gronden (de i-grond). De werknemer heeft dan recht op een extra vergoeding van maximaal 50 procent bovenop de transitievergoeding.

Ontslagprocedures

Via het UWV

Bij bedrijfseconomisch ontslag of langdurige arbeidsongeschiktheid moet de werkgever een ontslagvergunning aanvragen bij het UWV. Het UWV toetst of de grond aanwezig is en of de werkgever zich aan de regels houdt, zoals het afspiegelingsbeginsel bij reorganisaties.

Via de kantonrechter

Bij de overige gronden moet de werkgever naar de kantonrechter om het contract te laten ontbinden. De rechter toetst of de grond voldoende onderbouwd is en of herplaatsing niet mogelijk is.

Ontslag op staande voet

Bij een dringende reden — zoals fraude, diefstal of ernstige bedreiging — kan de werkgever je per direct ontslaan zonder tussenkomst van UWV of rechter. Dit is het zwaarste middel en wordt door rechters streng getoetst.

Vaststellingsovereenkomst

In de praktijk eindigen veel arbeidsovereenkomsten via een vaststellingsovereenkomst: werkgever en werknemer spreken samen de voorwaarden af. Let op: je hebt altijd 14 dagen bedenktijd na ondertekening.

De transitievergoeding

Bij ontslag door de werkgever heb je recht op een transitievergoeding, ongeacht de duur van je dienstverband. De berekening is eenvoudig:

Transitievergoeding = bruto maandsalaris / 3 x aantal dienstjaren

Bij een dienstverband van 6 jaar en een bruto maandsalaris van 4.000 euro is de transitievergoeding: 4.000 / 3 x 6 = 8.000 euro bruto.

Er geldt een wettelijk maximum van 94.000 euro bruto in 2026 (of een jaarsalaris als dat hoger is).

Wanneer heb je geen recht op transitievergoeding?

• Bij ontslag op staande voet wegens ernstig verwijtbaar handelen
• Als je zelf ontslag neemt (tenzij wegens ernstig verwijtbaar handelen van de werkgever)
• Bij het bereiken van de AOW-leeftijd
• Bij een faillissement van de werkgever

Opzegverboden

Er zijn situaties waarin de werkgever je niet mag ontslaan:

• Tijdens de eerste twee jaar van ziekte
• Tijdens zwangerschap en bevallingsverlof
• Tijdens het lidmaatschap van de ondernemingsraad
• Wegens het lid zijn van een vakbond
• Wegens discriminatie op welke grond dan ook

Wat te doen als je wordt ontslagen?

1. Neem niet direct een beslissing — vraag bedenktijd
2. Teken niets zonder juridisch advies
3. Controleer de ontslaggrond — is deze terecht en voldoende onderbouwd?
4. Laat de vaststellingsovereenkomst checken door een jurist (eerste consult is vaak gratis via je rechtsbijstandsverzekering)
5. Onderhandel over de voorwaarden — de eerste aanbieding is zelden de beste
6. Meld je bij het UWV voor een WW-uitkering zodra het ontslag definitief is

Begin alvast met orienteren

Ontslag is ingrijpend, maar het kan ook het begin zijn van iets beters. MatchPilot helpt je bij het vinden van je volgende stap door je CV automatisch te matchen met relevante vacatures. Maak een gratis account aan en ontdek direct welke kansen er voor je liggen.