VBAR per juli 2026: de nieuwe wet voor ZZP'ers uitgelegd

Wat is de VBAR en waarom komt deze wet er?

De Wet Verduidelijking Beoordeling Arbeidsrelaties en Rechtsvermoeden — afgekort VBAR — is de langverwachte opvolger van de Wet DBA. Waar de Wet DBA sinds 2016 voor onduidelijkheid zorgde over wanneer iemand als zelfstandige of als werknemer moet worden aangemerkt, beoogt de VBAR die onduidelijkheid weg te nemen.

De aanleiding is helder: het huidige wettelijk kader biedt onvoldoende houvast. Rechters, de Belastingdienst, opdrachtgevers en ZZP'ers interpreteren de regels allemaal anders. De VBAR moet een einde maken aan die interpretatieruimte door concrete, meetbare criteria te formuleren.

De beoogde inwerkingtreding is 1 juli 2026. Na die datum geldt een overgangsperiode van een jaar, waarin de Belastingdienst een corrigerende aanpak hanteert voordat volledige handhaving start.

De drie toetscriteria van de VBAR

De VBAR brengt de beoordeling van arbeidsrelaties terug tot drie kernvragen. Samen bepalen ze of er sprake is van een arbeidsovereenkomst.

1. Werkinhoudelijke aansturing

Het eerste criterium kijkt naar de mate waarin de opdrachtgever bepaalt hoe het werk wordt uitgevoerd. Gaat het verder dan het aangeven van het gewenste resultaat? Geeft de opdrachtgever instructies over werkmethoden, werktijden of kwaliteitsnormen? Dan wijst dit in de richting van een gezagsverhouding — en dus een arbeidsovereenkomst.

Concreet betekent dit: als je als ZZP'er zelf bepaalt welke aanpak je kiest, welke tools je gebruikt en wanneer je werkt, dan is er minder snel sprake van werkinhoudelijke aansturing.

2. Organisatorische inbedding

Het tweede criterium beoordeelt of de werkende structureel is ingebed in de organisatie van de opdrachtgever. Indicatoren zijn:

• Je verricht kernactiviteiten van het bedrijf (niet ondersteunend of specialistisch werk)
• Je werkt langdurig en structureel voor dezelfde opdrachtgever
• Je bent opgenomen in het organogram, rooster of teamstructuur
• Je gebruikt bedrijfsmiddelen zoals e-mail, badge of werkplek
• Klanten of collega's zien je als onderdeel van het team

Hoe meer van deze indicatoren van toepassing zijn, hoe groter het risico dat de arbeidsrelatie als dienstverband wordt gekwalificeerd.

3. Zelfstandig ondernemerschap

Het derde criterium weegt positieve indicatoren van ondernemerschap. Dit werkt als tegenwicht: zelfs als er enige aansturing of inbedding is, kan sterk ondernemerschap de balans doen doorslaan richting zelfstandigheid.

Indicatoren van zelfstandig ondernemerschap:

• Meerdere opdrachtgevers (gelijktijdig of afwisselend)
• Actieve acquisitie en eigen marktpositie
• Financieel risico dragen (debiteurenrisico, eigen investeringen)
• Eigen bedrijfsmiddelen inzetten
• Zakelijke verzekeringen en voorzieningen treffen
• Zich presenteren als zelfstandig ondernemer (website, KVK, btw-nummer)

De 33 euro per uur-grens: het rechtsvermoeden

Een van de meest besproken onderdelen van de VBAR is het rechtsvermoeden bij een tarief onder de 33 euro per uur (inclusief btw). Dit werkt als volgt: wanneer een werkende minder dan 33 euro per uur ontvangt, wordt wettelijk vermoed dat er sprake is van een arbeidsovereenkomst.

De bewijslast verschuift dan naar de opdrachtgever. Die moet aantonen dat er ondanks het lage tarief toch sprake is van een echte opdrachtrelatie en niet van een verkapt dienstverband. In de praktijk is dat lastig te bewijzen.

Wil je precies weten wat dit rechtsvermoeden voor jou betekent? Lees dan ons artikel over het rechtsvermoeden van 33 euro per uur.

Het rechtsvermoeden geldt alleen als de werkende er zelf een beroep op doet — de Belastingdienst kan het niet inzetten. Het is bedoeld als beschermingsmaatregel voor kwetsbare ZZP'ers die feitelijk als werknemer functioneren maar niet de bijbehorende rechten genieten.

Wie wordt het hardst geraakt?

De impact van de VBAR verschilt sterk per sector en type ZZP'er:

Platformwerkers en laagbetaalde ZZP'ers

ZZP'ers met tarieven onder de 33 euro per uur — denk aan bezorgers, schoonmakers en platformwerkers — worden direct geraakt door het rechtsvermoeden. Veel van hen werken feitelijk al als werknemer en krijgen met de VBAR een instrument om hun rechten op te eisen.

ZZP'ers in de zorg en het onderwijs

In sectoren waar ZZP'ers vaak langdurig bij dezelfde organisatie werken en kernactiviteiten verrichten, is het risico op organisatorische inbedding groot. Zorgprofessionals die via een instelling werken en onderwijzers die structureel voor dezelfde school lesgeven, moeten hun werkwijze kritisch bekijken.

IT-professionals en consultants

Voor goed verdienende IT-ZZP'ers en consultants verandert er in de praktijk het minst, mits zij daadwerkelijk als ondernemer opereren. Meerdere opdrachtgevers, een eigen bedrijf, specialistisch werk en hoge tarieven maken de positie stevig. Toch is waakzaamheid geboden: langdurige opdrachten bij een enkele opdrachtgever met volledige inbedding in het team zijn ook in deze sector risicovol.

Opdrachtgevers en intermediairs

Opdrachtgevers moeten hun inhuurprocessen herzien. Contracten, werkafspraken en feitelijke werkwijzen moeten met elkaar in lijn zijn. Intermediairs en brokers zullen hun rol opnieuw moeten definiëren.

Praktische actiepunten

Voor ZZP'ers

1. Toets je huidige opdrachten aan de drie criteria. Werk je voor een opdrachtgever die je aanstuurt en waar je volledig ingebed bent? Dan is actie nodig.
2. Versterk je ondernemerschap: zorg voor meerdere opdrachtgevers, investeer in je eigen bedrijf en profileer je actief in de markt.
3. Controleer je tarief: werk je onder de 33 euro per uur? Overweeg een tariefverhoging of wees je bewust van het rechtsvermoeden.
4. Pas je contracten aan: zorg dat overeenkomsten de feitelijke werkwijze weerspiegelen. Een papieren werkelijkheid die afwijkt van de praktijk biedt geen bescherming.
5. Documenteer je zelfstandigheid: bewaar facturen aan meerdere opdrachtgevers, offertes, acquisitieactiviteiten en investeringen.

Voor opdrachtgevers

1. Breng je ZZP-populatie in kaart: welke ZZP'ers voldoen aan de criteria en welke niet?
2. Herzie contracten en werkafspraken: zorg dat de papieren werkelijkheid aansluit bij de feitelijke situatie.
3. Train hiring managers: zorg dat iedereen die met ZZP'ers werkt de regels kent.
4. Overweeg alternatieven: voor structureel werk kan een dienstverband of payrolling geschikter zijn.

Blijf op de hoogte

De VBAR brengt de grootste verandering op de arbeidsmarkt voor ZZP'ers in jaren. Of je nu opdrachtgever of zelfstandige bent — voorbereiding is essentieel.

MatchPilot helpt ZZP'ers aan opdrachten die passen bij hun profiel en ondernemerschap. Onze AI matcht je automatisch met relevante opdrachten, zodat je je kunt richten op wat ertoe doet: goed werk leveren als echte zelfstandige.

Maak gratis een account aan en ontvang automatisch opdrachten die bij je passen.